De arbeidsmarkt kraakt: hoe blijf je als organisatie wendbaar?
De druk op de arbeidsmarkt neemt toe
We zitten in een periode waarin veranderingen elkaar snel opvolgen en elkaar versterken. De werkloosheid is historisch laag, en tegelijkertijd haperen processen en lopen wachtlijsten op. Er is simpelweg geen reservecapaciteit meer.
Ook bij HumanCapitalCare merken we, dankzij onze landelijke dekking, dat het bij organisaties door heel Nederland steeds lastiger wordt om vacatures goed te vervullen. Dit lijkt ertoe te leiden dat de lat bij het aannemen van nieuwe medewerkers soms lager komt te liggen, wat extra aandacht van leidinggevenden vraagt. Deze medewerkers hebben vaak meer begeleiding nodig in hun werk. Tegelijkertijd is het risico groter dat ze sneller uitvallen.
Daar komt nog iets bij: informeel werk. Door vergrijzing en tekorten in de zorg neemt de druk op werkenden toe om zorgtaken op zich te nemen, zoals het ondersteunen van een ouder, partner of buur. Deze extra verantwoordelijkheid kost tijd en energie, vaak boven op een volle werkweek. Het gevolg? Minder ruimte voor herstel, meer stress en ook hier een grotere kans op uitval.
Wat vraagt dit van organisaties?
De huidige situatie vraagt om een fundamenteel andere manier van organiseren en leidinggeven. Volgens Bart Götte is het sleutelwoord schakelkracht: het vermogen om flexibel te reageren op veranderingen. Dit betekent niet alleen inspelen op acute uitdagingen, maar ook vooruitdenken en ruimte creëren voor nieuwe oplossingen. Maar hoe ziet dat er dan in de praktijk uit?
Flexibiliteit in werktijden en werkvormen
Starre roosters werken lang niet meer in elke organisatie. Medewerkers combineren werk bijvoorbeeld steeds vaker met mantelzorg. Geef ruimte voor flexibele uren en hybride werken zodat werk en privé beter in balans blijven.
Focus op kerntaken
Het is belangrijk dat organisaties kritischer kijken naar de invulling van werk. Een aanzienlijk deel van de werkdruk ontstaat namelijk niet door het werk zelf, maar door randzaken zoals administratie, vergaderingen, rapportages en controles. Door te onderzoeken welke werkzaamheden echt noodzakelijk zijn en waar processen slimmer kunnen, ontstaat er meer ruimte voor het primaire werk.
Hersteltijd als randvoorwaarde
In een cultuur waarin “altijd bereikbaar” de norm lijkt, verdwijnen pauzes en ontspanning snel naar de achtergrond. Toch is hersteltijd cruciaal om gezond en productief te blijven. Maak daarom afspraken over bereikbaarheid en stimuleer korte pauzes om op te laden.
Erkenning van informeel werk
1 op de 3 mensen in Nederland is mantelzorger. Ongeveer een kwart van hen zegt dat de combinatie van werk- en zorgtaken problemen oplevert (SCP). Voor veel werkgevers blijft dit onzichtbaar, ondanks de druk op werkenden. Maak daarom mantelzorg bespreekbaar en bied praktische regelingen zoals zorgverlof of flexibele werktijden aan. Zo laat je zien dat je oog hebt voor hun situatie.
Leiderschap dat luistert naar signalen
Leidinggevenden spelen een belangrijke rol in het herkennen van stress en overbelasting. Dat vraagt om training en om een cultuur waarin openheid normaal is. Het is dan ook belangrijk dat managers leren om signalen vroeg op te pikken en het gesprek hierover aan te gaan zodat passende oplossingen op tijd worden geboden.
Cultuur van experimenteren
De wereld verandert sneller dan ooit, en vasthouden aan “zo doen we het altijd” werkt niet meer. Durf nieuwe werkvormen uit te proberen en zie fouten als leermomenten. Zo bouw je een organisatie die niet kraakt onder druk, maar meebeweegt met verandering.
Wendbaarheid is cruciaal
De arbeidsmarkt kraakt door tekorten, vergrijzing en informeel werk. Vasthouden aan oude structuren vergroot de werkdruk en daarmee het risico op verzuim. Organisaties die nu inzetten op flexibiliteit, herstel, erkenning van zorgtaken en een cultuur van leren, blijven aantrekkelijk en veerkrachtig. Daarmee is wendbaarheid geen optie maar een voorwaarde om toekomstbestendig te blijven.