Stress heeft een imagoprobleem

Een ode aan stress. Dat was de opzet van het succesvolle Stresstival dat eerder deze week plaatsvond in het kader van de Week vóór de stress. Met alle plezier was HumanCapitalCare sponsor daarvan, want ook wij weten dat er niets mis is met stress. Als je het maar compenseert met herstelmomenten.

Geen stress? Dan geen succes. Zo lang je maar niet langdurig blootgesteld wordt aan stress. En: zo lang er maar voldoende herstelmomenten tegenover staan. In onze dienstverlening noemen we dat energiebronnen. Daar hebben we ook het Job Demands -Resources-model voor. Werkt enorm goed. Maar moet je wel echt toepassen. En daar gaat het nu vaak mis. Mensen weten wel dat ze stress hebben, maar zien niet altijd in dat dit gecompenseerd moet worden door herstelmomenten: de momenten waar je energie van krijgt.

Gek op stress
Suzan Kuijsten en Carolien Hamming – de organisatoren van het Stresstival – zijn gek op stress. Stress is fijn. Hun verhaal was een ode aan stress want stress is net als je hartslag: je hebt het nodig om te kunnen functioneren. Niet alleen in piek- maar ook in rustmomenten. Want stress levert ook de brandstof voor onder andere je spijsvertering, je spieren, je celopbouw. Dankzij stress kun je focussen, flinke inspanningen leveren als dat nodig is en herstellen na ziekte. Het is alleen geen all-you-can-eat-buffet volgens Kuijsten, want bij onbeperkt en langdurig gebruik van stress liggen een hartinfact of burn-out op de loer.

Imagoprobleem
Als stress zo goed is, waarom heeft het dan een negatief imago? Laten we voorop stellen dat iedereen stress heeft, anders kun je niet eens je bed uitkomen. Alleen heeft niet iedereen last van stress. Voor veel mensen is het lastig om te stoppen met hollen omdat je vindt dat het hoort, het werk nu eenmaal af moet, iedereen het doet, het een taboe is om toe te geven of omdat je het niet in de gaten hebt. Daarom wordt er negatief gesproken over stress, terwijl stress juist supernuttig is. Als iets per se af moet, zorgt stress ervoor dat je gefocust kunt doorwerken en dat andere zaken zoals honger, toiletbezoek of de afspraak voor vanavond even naar de achtergrond verdwijnen. Dus ja, stress is ook fijn.

Overwerk
Regelmatig terugschakelen naar je normaalstand – de baseline – is wel een must. Als je niet voldoende terugschakelt, gaat de afdeling stress overwerken en ontstaat er compensatiestress. Als je moe bent, compenseert je lichaam dat door extra energie te leveren, stress dus. Dus zorg voor een goed dagritme met voldoende herstelmomenten. Doe je dat niet, dan kom je in een negatieve spiraal. Ben je erg moe, dan ga je eerder tv kijken dan sporten, eet je minder gezond, slaap je minder goed, pieker je meer, verandert je stemming of gedrag en kun je lichamelijke en geestelijke klachten krijgen. Kortom, het gedrag van stress past niet bij het gedrag van herstel. Dan gaat je herstelsysteem haperen en werken op een gegeven moment de normale oplossingen als slaap of sporten niet meer. Dan ontstaat een hardware-probleem…

Van hard werken moet je hard uitrusten
Tijdig herstel is dus geen luxe, maar een bittere noodzaak. Dat was bijvoorbeeld goed te horen in het verhaal van Mark Tuitert tijdens het Stresstival: sporters zijn eigenlijk saaie mensen, liggen heel veel op de bank. Hoe dat komt? Ter compensatie van die enorme inspanningen die ze moeten leveren. Fysiek en mentaal want ook emotie levert stress op. Dus inspanning versus ontspanning. Want na zijn moeilijke start presteerde hij beter toen hij niet harder maar slimmer ging trainen: beter plannen, rust inbouwen.
En nee, ontspanning is geen spannende film kijken, een spelletje op je telefoon of heel hard gaan rennen. Echt afschakelen doe je door je lichaam en geest te ontspannen. Slapen, de natuur in, normaal sporten, een boek lezen of ouderwets mijmeren…

The bussier, the better aldus professor Erik Scherder
Ook professor Erik Scherder – de keynote spreker – onderstreept de theorie dat er niets mis is met stress. The bussier, the better! Is zijn devies. Je moet je hersenen laten kraken, nieuwe dingen doen, ontdekken, uitproberen, je brein uitdagen en verrassen. Dat levert stress op, maar houdt je brein vitaal en fit. Goed voor de functies in onder andere je prefrontale kwab zoals plannen, structureren, je werkgeheugen, complexiteit in denken.
Nieuwe dingen doen houdt je brein flexibel en kan ook zorgen voor beloning. En dat is nu juist waar het brein dol op is: beloning. Dan komt er dopamine vrij en dat smaakt naar meer… een intens verlangen naar meer. Gelukkig zit er ook een rem in je brein. Maar die is pas rond je 30e levensjaar goed ontwikkeld. En misschien is dat wel de reden dat veel jongeren de huidige verleidingen – bijvoorbeeld van social media – niet goed kunnen weerstaan en over hun grenzen gaan. Dat is oppassen geblazen, want bij chronische stress kun je taken nog wel uitvoeren, alleen doe je dat dan bijvoorbeeld met wel tien in plaats van drie hersengebieden waardoor je veel meer energie verbruikt en opgebrand raakt. Het hele brein zakt in en je komt in een vicieuze cirkel terecht… Voorkomen dus.
Ook Scherder onderstreept dat dit onder meer kan met voldoende herstelmomenten. En met bewegen; het tweede stokpaardje van Erik Scherder. Een actieve levensstijl is volgens hem een half uur matig intensief bewegen aan één stuk. Iedere dag. Dat houdt je brein fit. En je lijf. En dan ontstaat vitaliteit. Precies waar wij als HumanCapitalCare voor staan.

Wilt u meer weten over waar wij voor staan? Neem dan snel contact op met ons.

terug naar overzicht