Veiligheid ligt soms op straat door social media

Veiligheid op scholen gaat verder dan een veilig gebouw, een helder ontruimingsplan en goede arbeidsomstandigheden. “Sociale veiligheid met items als pesten, agressie, verslaving, en rouw na overlijden bepalen evenzeer of het klimaat op school veilig is. En onderschat de invloed van social media niet”, stelt Jitske Postma, senior adviseur arbo van HumanCapitalCare. De komst van social media vragen dan ook een plek in het sociaal veiligheidsplan dat sinds 1 augustus verplicht is.”

 

De laatste jaren hebben scholen zoveel stappen gezet in de fysieke veiligheid, dat ze inmiddels bijna allemaal de benodigde aanpassingen hebben gedaan die uit de risico-inventarisatie en -evaluatie naar voren komen. Van vluchtplannen, brandblussers en veiligheidsglas tot noodverlichting. Jitske Postma: “De problemen liggen nu op een heel ander vlak. Een sociaal veilig klimaat wordt verstoord als leraren gepest worden door ouders, collega’s of leerlingen (1 op de 10 zegt het CBS), als een leerling of collega verongelukt, als ze te maken hebben agressieve leerlingen of ouders, door (seksuele) intimidatie (1 op de 5! volgens het CBS), bij een steekpartij, of als een leerling verslaafd op school verschijnt. Denk maar aan de MH17-ramp waarbij ook leraren om het leven kwamen, de lerares die overspannen werd door agressie, het familiedrama waardoor leerlingen van een school overleden en brandstichting in scholen. Maar ook kleinere incidenten leiden tot problemen. Bij iedere quick scan die ik afneem, is er wel een leraar die zich belast voelt door sociale onveiligheid. En uit de nieuwste cijfers van het CBS (september 2015) blijkt dat er een verband is tussen ongewenst gedrag – zoals pesten – en ziekteverzuim.”

 

Draaiboeken en woordvoerders

Afhankelijk van de vraag, moet de juiste hulp ingezet worden. Organiseer bijvoorbeeld een cursus Omgaan met oudergesprekken op school als er sprake is van agressie of intimidatie. Volgens Jitske Postma is het belangrijk om competenties van mensen te vergroten. En hulp in te schakelen waar nodig. “Bedrijfsmaatschappelijk werkers van HumanCapitalCare hebben bijvoorbeeld een protocol Rouwverwerking om scholen te helpen na een dramatische gebeurtenis, hoewel hun aanwezigheid vaak ook al rust brengt. En een workshop Bedrijfsmaatschappelijk werk aan tafel leert – met begeleiding – om binnen het team oplossingen te zoeken voor bijvoorbeeld pesten of agressie. Enerzijds kun je zo op groepsniveau iets doen, anderzijds zijn er ook individuele trajecten. Daarnaast kan een leraar bij ons terecht als er behoefte is aan een externe vertrouwenspersoon, bijvoorbeeld bij miscommunicatie, bedreiging of seksuele intimidatie.

Het probleem serieus aanpakken moet, want als school draag je de verantwoordelijkheid voor het welzijn van leraren en leerlingen; een goede nazorg bij ingrijpende gebeurtenissen is een onderdeel daarvan. Dat vraagt echter om bewustzijn, een goede voorbereiding en duidelijke afspraken. Want op iedere school kan iets gebeuren. De vraag is: wat doe je dan als school? Ben je voorbereid? Heb je een draaiboek? Op welke manier communiceer je? Wie licht je in? Wie is er geschikt om de media te woord te staan? Mediabeleid moet je van tevoren bedacht hebben.”

 

Cyberpesten

Goed communiceren is belangrijk, want met de komst van social media is iets binnenshuis houden niet meer mogelijk; leerlingen weten soms nog eerder dan de school dat er iets gaande is. Op dat moment hebt u ook niet meer zelf in de hand wat er gezegd wordt en kunnen verkeerde verhalen naar buiten gaan. Kleine incidenten kunnen door social media sterk vergroot worden en de informatie verspreidt zich razendsnel! Dat kan voor onrust en imagoschade zorgen.

Social media spelen ook een rol bij pesten. Mensen stoken elkaar op en anonimiteit kan de situatie verharden. Ook bewerkte foto’s van leerlingen én van leraren kunnen een heel verkeerd beeld neerzetten.

 

Positieve tweets

Zorg dat u er als school bovenop zit. Maak mensen bewust van de gevaren, maak het bespreekbaar, stel gezamenlijk regels op, organiseer een studiemiddag of leidt een medewerker op en vooral: stel beleid op. Bijvoorbeeld door het maken van filmpjes van leraren en leerlingen te verbieden.

Zorg dat u als school ook op de hoogte bent wat er zich op social-medialand afspeelt. Check bijvoorbeeld YouTube en kijk op Facebook. Recent is door leerlingen van een school afgesproken om de ruzie die gemaakt werd op Facebook op school uit te vechten. Maak bijvoorbeeld als school ook een Twitter-account aan, om te volgen wat er gezegd wordt, dreigtweets te onderscheppen en zelf positieve tweets te kunnen sturen.

 

Online hulpmiddel

Sinds 1 augustus 2015 zijn scholen verplicht om een sociaal veiligheidsplan te hebben. De VO-raad en PO-raad hebben in samenwerking met Stichting School & Veiligheid een model schoolveiligheidsplan ontwikkeld: Het Digitaal Veiligheidsplan. Dit online instrument helpt scholen om tot een goed eigen schoolveiligheidsplan te komen. Per (sub)thema kunnen scholen – via een vragenlijst – zelf aangeven en toelichten of ze op dit punt al goed scoren of dat dit nog aandacht behoeft. De antwoorden worden verzameld, zodat een eigen schoolveiligheidsplan voor de school ontstaat. Dit kan vervolgens worden gedownload. U vindt hier de online tool.

 

Interessante informatie over crisismanagement vindt u hier.